Oud-Ombudsman Brenninkmeijer: ‘Partijen verliezen ideologie en aanhang’

Oud-ombudsman Brenninkmeijer maakt zich zorgen over de toestand van de Nederlandse democratie. (foto: nationaleombudsman.nl)

‘Partijen verliezen niet alleen hun ideologische grondslag, maar ook hun stabiele aanhang. Ze vullen hun mandje met politieke wensen, ter marketing van de leider. Zo hopen ze kiezersgunst te winnen, tegen de dagkoersen van de permanente opiniepeilingen’,aldus de oud-Ombudsman Alex Brenninkmeijer, inmiddels hoogleraar en Rapporteur Europese Rekenkamer in NRC Handelsblad. Politieke partijen hebben hun langste tijd gehad, vindt Brenninkmeijer.’Traditionele partijpolitiek was lang een gedegen grondslag voor representatieve democratie, maar de partij en haar representatieve functie eroderen rap. Voldoet het concept ‘representatie’ via partijen nog wel?’ Tijd voor vernieuwing dus.

In NRC Handelsblad, 28 april.

In NRC Handelsblad, 28 april.

Kodak is volgens de voormalige Ombudsman een voorbeeld van een bedrijf dat eens een steengoed product leverde maar niet vernieuwde. Het ging dan ook ten onder. ‘Politiek is geen bedrijf, maar wel afhankelijk van gelijke wetmatigheden’, weet Brenninkmeijer.

‘Zonder de gunst van de consument slaagt de handel niet, politici kunnen niet zonder kiezersgunst.’ Het beroep van politicus trekt volgens de hoogleraar (Institutionele aspecten van de rechtsstaat aan de Universiteit Utrecht) ook al niet meer de fine fleur van de natie: ‘partijlidmaatschap verkoopt niet meer, het beroep ‘politicus’ geldt steeds vaker als minpunt op je cv’.

Het vertrouwen is laag, en Brenninkmeijer weet waarom: ‘Geen wonder, want het politieke bedrijf worstelt met integriteit, politici worden dag in dag uit in de media gewogen en te licht bevonden. Het politieke debat verruwt.’ Ondertussen domineren ‘incidenten, uitvergroot in de media, de Kameragenda’.

Brenninkmeijer beschouwt de ‘teloorgang’ niet als uniek Nederlands. Internationaal zijn er meer voorbeelden van slijtage van de gevestigde democratie. Denk aan de Trumps triomfen, het Brexit-debat, de lage populariteit van president Hollande in Frankrijk en de nieuwe regeringen in Hongarije en Polen die de democratie uithollen. ‘Op grotere schaal is het slecht gesteld met het vertrouwen in de Europese politiek.’

image-2015-09-28 (2)

Politieke partijen voldoen niet meer. Ze verliezen aanhang en ideologie. Tijd voor vernieuwing, vindt de oudt Ombudsman Alex Brenninkmeijer.

Het ‘traditionele politieke bedrijf’ voldoet niet meer, en zal zich ook niet meer herstellen, voorspelt Brenninkmeijer. Maar de oud-Ombudsman is geen pessimist: ‘Die democratie van burgers moet opnieuw vorm krijgen, een die past bij deze digitale tijd van geïnformeerde burgers. Hoe? Bij Kodak zagen ze het failliet niet aankomen en wisten ze het daarom niet af te wenden. Net zo min hebben politici een antwoord, maar de vernieuwers in onze samenleving wel’.

Brenninkmeijer ziet ‘Den Haag, Berlijn of Parijs’ niet meer als de belangrijkste machtscentra. ‘Veel van die macht stroomt weg richting steden of buurten én richting de internationale gemeenschap.’

‘Democratie kent meer vormen dan partijdemocratie. Op talloze manieren raken mensen betrokken. In buurten krijgt democratie opnieuw vorm. Duizenden voorbeelden die het nieuws nauwelijks halen. Lokale democratie: niet gebaseerd op strijd, maar op betrokkenheid en integratie van belangen, bijvoorbeeld via buurtapps’.”Doedemocratie’ brengt meer inwoners op de been dan partijdemocratie.’

Niet alleen op lokaal maar ook op internationaal niveau moet men de democratie innoveren. Want, ‘of we willen of niet, veel oplossingen voor actuele vraagstukken vinden we in internationaal overleg. Sterker, nationale politici staan vaak met lege handen. Illustratief is de financiële crisis en de vluchtelingenstroom’.

Brenninkmeijer heeft een nieuwe markt gevonden: die van de democratische innovatie. Een markt zonder het grote geld, maar met veel urgentie.

(Bron: NRC Handelsblad)

7 Reacties op Oud-Ombudsman Brenninkmeijer: ‘Partijen verliezen ideologie en aanhang’

  1. het klinkt mij wat dubbelzinnig Er is duidelijk wel ideologie..alleen een ideologie die eurofielneoliberaalis en waar het gewone volk niet erg veel van gehrmeerd is.
    Een idologie die verarmd, afsty uurt op ongelijkheid, lu xe¨roblmen en grote sier–de economie opblazend en de gewone mensen kleierend.
    Neoliberalisme is funest voor samenlevingen..net als de EU..dat de vorm is waarin neoliberaal zich manifesteert.
    Zolang wij VVD,CDA,D&&,CHU.SGP ,PvdA en GL stemmen verandert er niks..ze stomen op de dezelfde manier en zelfde gedachten op als de Ruttekabinetten….wordt desastreuze bende omdat de EU zich vergist in de doelen..Hert gaat het over geld,macht,aanzien,grote Sier en nier om mensen..Wat overblijft is een immensgegroeide staatsschuld
    Gewone mensen willen gewoon een redelijk leven en geen uitbuitingen via CETA,TTIP en andere grote vangnetten meer Geen smeerlapperijen meer zoals EU en euro..

    de meeste partijen hebben natuurlijk knap zitten slapen..mensen moesten de slapende ,– elkaar pootjehakende- politici volgen, niet andersom.
    Hopelijk blijft de gewone bevolking nu niet slapen en veegt Neoliberaal de deur uit..zou iedereen doet die de neoliberlae ideologie eens grondig doorneemt en dat spel doorkrijgt.

  2. Bas van Stapelberg // 28 april 2016 om 17:50 // Beantwoorden

    Sluit mij aan bij Jos. De ideologie die er is bij de VVD/CDA/GL/D’66/SGP/CU/PvdA is krek hetzelfde, inhalig kut liberalisme wat heel de samenleving vergiftigd. En dat is toch een dikke dertig jaar aan de gang meneer Brenninkmeijer. Vreemd dat mensen zo verschrikkelijk met hun diagnose komen. Iedere keer weer verbaasd over het domme stemgedrag van de Nederlanders. Laat in hemelsnaam de bovenste politieke partijen weggevaagd worden.

  3. Bovenstaande heren, laten we dit idee positief omarmen. Zoals de groei van de ooit zo gevederde steeds maar weer groter wordende bedrijven de vele kleine de nek omgedraaid hebben en men nu steeds vaker kleine, strak georganiseerde bedrijfjes ziet ontstaan die de val van de grote tot gevolg zullen hebben. Wat is er dan mis met het idee dat democratie terug moet naar het volk? Het tijdperk van steeds meer winst, steeds groter, enz, enz, is gewoon ten einde en het economisch model waar dit op gebaseerd is ook. Men gaat kleiner, kleiner, kleiner, efficiëntie, samenwerken, luisteren naar de klant. Moet ik verder gaan zonder vervelend te worden>

  4. Bas van Stapelberg // 28 april 2016 om 20:25 // Beantwoorden

    Beste Jan, klinkt allemaal sympathiek wat je schrijft. Democratie zal nooit bij het volk aanwezig zijn omdat er nooit democratie is geweest. Het stemmen op een politieke partij, die slechts een zeer kleine marge krijgt van de elite om te spelen is niet echt democratie te noemen. Zoals je wellicht weet zijn er verschillende machtstheorieën. Er zijn sociologen die een pluriformische theorie aanhouden. De macht is in hun ogen verdeeld over allerlei groeperingen in de samenleving. En de elitaire machtstheorie die trouwens al in de vorige eeuw werd ontwikkeld. De macht ligt bij de elite. Deze macht is niet te doorbreken, wellicht met een revolutie, maar niet in de huidige structuur. En ik eerlijk gezegd ik zie alleen maar ZZP’ers als de nieuwe moderne slaaf. Het tijdperk van meer winst en groter is pas begonnen. En Jan ik weet niet waar je dit allemaal op baseert?

  5. het principe dat geld (valuta) gecreerd ( en vermeerderd) wordt door het het aangaan van een schuld. . neo liberaal maakt inkomen tot een schuld

    • Klopt als een bus. Inkomen wordt een schuld. Zonder schuld kan er geen geld gecreerd worden. Politiek maakt wetten die het gecreerde geld verdelen. Inmiddels bezitten 500 mensen meer dan de helft van de wereldbevolking. En waar komen onze politici mee. Participatiewet. Uitholling arbeidstechten. Uitholling verzorgingsstaat. Schuldenstelsel studenten.
      Er is een toename van vermogen bij de rijkste nederlanders sinds het aantreden rutte.
      Inkomen wordt schuld. Een molensteen. Een mensenleven geketend. De top 1% kan een beetje gokken op de beurs en robots doen het werk. Slaven van het geld. Vereconomisering en financialisering van de samenleving.

  6. Polen en Hongarije hollen de democratie uit ZO ZO.
    Helaas totaal onwaar, deze 2 landen weigeren om de eindverantwoording van het landsbestuur naar Brussel laten gaan.
    Het zijn nu juist de 2 landen binnen de EU waar de parlementaire democratie ten volle benut en uitvoert.
    Ben zelf bewoner van Polen en dat bevalt mij uitstekend mede omdat hier een ieder werkt en uitkeringen niet bestaan wat heel veel uitmaakt met Nederland.

Reageer (max. 100 woorden). Stevige taal mag, maar racistische en bedreigende reacties worden verwijderd.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.