Vijf marktmantra’s die we niet meer hoeven te geloven

Dé markt was lange tijd een oplossing voor vele maatschappelijke vraagstukken. Zorgmarkt, woningmarkt, arbeidsmarkt: de markt is inmiddels overal. Het kabinet houdt er, onder leiding van VVD-premier Rutte, ook nog graag aan vast. Volgens journalist Koen Haegens is er echter één probleem: de markt is een mythe. In NRC handelsblad geeft hij alvast een introductie van zijn boek ‘De grootste show op aarde. De mythe van de markteconomie’. Hij kijkt daarin met een nuchtere blik naar het fenomeen markt. Dat zeer verweven is met de overheid. Om te beginnen beschrijft hij in NRC alvast vijf hardnekkige marktmantra’s die we nooit meer hoeven te geloven.

Haegens, redacteur van de Groene Amsterdammer, stelt in zijn artikel dat dé markt zoals voorstanders die graag zien, niet bestaat. Er is sprake van een mythe. Onder meer geïllustreerd door de aanname dat het vraag-en-aanbodmechanisme, de markt, in de ideale omstandigheden altijd soepel functioneert. Dat is volgens Haegens echter niet zo: samenwerking en vertrouwen zijn daarbij essentieel, ‘maar ook (quasi-)monopolies, vriendjespolitiek en bovenal: macht’. Bovendien bestaat er geen markt zonder overheid en bureaucratie.

De vijf marktmantra’s die we dus nooit meer hoeven te geloven:

Maak huren marktconform. Het is een doelstelling uit het regeerakkoord. Maar wat is ‘marktconform’ precies? Haegens: ‘Je kunt in Nederland amper spreken van een woningmarkt. Dat suggereert dat de prijzen van koopwoningen vooral bepaald worden door vraag en aanbod. Niets is minder waar’. Tussen 1995 en 2008 stegen de prijzen voor koopwoningen met 250 procent. De ruimere kredietverstrekking door banken (aldus de parlementaire onderzoekscommissie Huizenprijzen), de liberaliserende overheid die dat toestond en de hypotheekrenteaftrek dreven de prijzen op. Volop overheid dus.

(De)reguleer de banken. Dereguleren betekent volgens velen: minder regels. Volgens Haegens is dat niet zo. ‘Deregulering betekent niet per definitie dat er minder wetten en regels komen. Er komen andere wetten en regels’. Vanaf de jaren ’80 werden regels niet zozeer afgeschaft, maar veranderd. Vooral in de financiële wereld. En wel ‘in het voordeel van banken en andere kapitaalkrachtige partijen’.

Topinkomens zijn marktwerking. De groei van topinkomens komt door de internationale markt van toptalent, is vaak het argument van bedrijven. Maar volgens Haegens klopt dat niet: ‘Hoe verklaar je anders dat Amerikaanse CEO’s zoveel meer verdienen dan hun Duitse of Japanse collega’s, zelfs al leiden die succesvollere bedrijven?’ Hij wijst erop dat commissarissen en beloningscommissies binnen bedrijven de topbeloningen bepalen. Een slimme CEO kan dit proces beïnvloeden, aldus Haegens.

Weg met de bureaucratie, ruim baan voor de markt. Bureaucratie hoort bij een grote overheid niet bij de markt, denken we vaak. Dat is een misverstand. Een efficiënte markt heeft juist veel bureaucratie nodig: standaarden, transparantie, toezicht, rechtspraak. Allemaal overheidsbemoeienis.

Laat de overheid de markt temmen. Volgens Haegens is dit ‘de moeder van alle misverstanden’. Het is een schijntegenstelling tussen markt en overheid. In werkelijkheid zijn de twee namelijk zo verweven dat je nauwelijks kunt zien waar het ene stopt, en het andere begint. ‘Staten creëren, onderhouden en stimuleren markten. Zonder hun bemoeienis kunnen de financiële markten opnieuw als een kaartenhuis ineen storten’.

Haegens maakt een sterk punt: de tegenstelling markt en overheid is fictie, een schijntegenstelling. Het vormt een prettig frame voor politici. Die kunnen zich profileren: rechts voor markt, links voor overheid. Haegens’ boek helpt ons om de talrijke politieke drogredenen in die discussies uit te filteren.

(Bron: NRC Handelsblad)

3 Reacties op Vijf marktmantra’s die we niet meer hoeven te geloven

  1. prima zaak dit soort schimmenlogica en tribale babbels ontrafeld worden.

    Ook de teremen van Vraag en Aanbod blijven in dit kadfer erg dubbelzinnig.

    De hoeveelheid geld dat wordt besteed aan reclame ( hebben we ene reclame markt of marktreclame?) doet vermoeden dat het aanbod de vraag bepaalt en niet ansersom.

    Belangrijk rol in dit geheel is de factor geld en de geldstromen.

    Het dringt bij neoliberaal nog steeds NIET door dat je geen bedrijven moet subsidiëren of tegemoetkomen maar de potentiele kopers.
    Je kunt adverteren wat je wilt maar als er geen klanten zijn met geld dan gat je business, al dan niet met overheidssubsidie, plat.
    Bedrijf weg en nog steeds geen kopers

    en een dergelijke overheid gaat dan ziekelijk kruidenieren..Warm weer, veel limonade gedronken..dus belasting op limonade omhoog.(mensen drinken toch wel. of, om het begrip van de bevolking voor de politieacties te treiteren, gaan de boetes met 2 euro omhoog..De narrow mind slaat toe.

    De taalsanitaties moeten het venijn verbergen en multinterpretabel malen..geen woorden gebruiken die niet in de smaak vallen..
    Anders gezegd manipuleert het veel beter..

    Overheden denken niet meer overhead maar detaillistisch als het gaat om regeren..zoiets als vraag en aanbod in hun mythische politieke markt?
    Pennywise pound foolish
    het sneue in dit verhaal is dat de klanten zonder wederdienst nog voor die subsidesmogen betalen ook..
    Neolierale bedrijfsprotectie die wel burgers armer maakt mar niet laat delen in welvaart.

  2. Klopt als een bus dit artikel. Zie het ontstaan van de premier als ceo van bv nl.politiek als marktplaats.
    Het gaat natuurlijk om dienstbaarheid (leiderschap) voor de gehele bevolking. Daar ging het mis met de neo liberale stroming.
    Geen contemplatie. Marktwerking werd machtwerking.

  3. En dan nog zo een ergernis. In en uitzoomende politici, details, hoofdzaken, bijzaken , nevenwetten etc etc etc.
    Autistisch, stichtelijk opvoedend, visieloos ( behalve samsom dan),
    grootkapitaal vererend ( behalve de innovatiebank) maar toch de Groene Draak Brief en ga zo maar door.
    Zorg slopen en 60-80 miljard naar de “markt”.
    90% van de bevolking in record vaart naar de armoede grens. 1 miljoen mensen kunnen hun zorgpremie nu al niet meer betalen.
    De zorg wordt onbetaalbaar zei het kabinet.. En inderdaad. de zorg is inmiddels voor meer dan 1 miljoen mensen onbetaalbaar geworden.
    En als u het artikel over marktwerking goed begrijpt IS dit dus een politieke keuze geweest.

Reageer (max. 100 woorden). Stevige taal mag, maar racistische en bedreigende reacties worden verwijderd.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.