‘Laat Nederlandse rechter wetgeving toetsen aan Grondwet’

In Nederland mag een rechter wetgeving niet toetsen aan de Grondwet. Dat toetsingsverbod bestaat al sinds 1848 en zal, als het aan de Tweede Kamer ligt, voorlopig niet veranderen. Niet-gekozen rechters mogen zich immers niet bemoeien met het product van wel-gekozen parlementariërs, is de redenering. Nu toetst Nederland alleen aan Europese verdragen die door landen als Albanië en Roemenië mee worden bepaald. ‘Pijnlijk’, aldus raadsheer en hoogleraar Europese rechtspleging Marc de Werd in NRC Handelsblad. Rechters moeten dus de eigen Grondwet negeren, en toetsen aan internationale verdragen en uitspraken van het Europese Hof. ‘Een bizarre situatie’, vindt De Werd.

Begin dit jaar was er nog een debat in de Tweede Kamer over een mogelijke grondwetswijziging, maar tot verbazing van vrijwel alle landen in de verre omtrek (zij toetsen wel aan hun grondwetten), werd besloten het toetsingsverbod te handhaven. VVD-Kamerlid Joost Taverne wilde zelfs een stap verder gaan en ook de toetsing aan de internationale verdragen onmogelijk maken. Dan zouden rechters wet- en regelgeving dus helemaal niet meer kunnen toetsen. Het parlement zou dan zijn gang kunnen gaan.

Nederland is niet alleen een democratie, maar ook een rechtsstaat, aldus De Werd. Ook de politiek moet zich aan de wet houden en dat wordt in Nederland gewaarborgd door internationale verdragen. VVD’er Taverne wil daar dus een einde aan maken. In verreweg de meeste andere Europese landen geldt de Grondwet als dé toetssteen. Rechters kunnen zo de overheid terugfluiten wanneer die over de schreef gaat.

Volgens De Werd moeten rechters wetten kunnen blijven toetsen: ‘Wat nu redelijk en verstandig lijkt, is dat straks misschien niet meer en omgekeerd. Rechters daarentegen kunnen individuele gevallen beoordelen in het licht van nieuwe feiten en omstandigheden’. De Maastrichtse hoogleraar ziet het liefst dat zij daarbij de Grondwet gebruiken.

De Nederlandse Grondwet wordt door rechters niet meer zo serieus genomen. ‘In de huidige situatie ligt de focus van rechters, officieren van justitie en advocaten volledig op de internationale verdragen, in het bijzonder het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Er is immers in de Nederlandse situatie weinig anders voor handen.

Dat ligt heel anders in bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje of België, waar de rechtspraak van het Europese Hof ‘slechts’ een aanvulling is’, weet De Werd. Sterker, de internationale verdragen vormen in die landen een ondergrens, terwijl ze in Nederland eerder als een bovengrens worden beschouwd.

Bovendien is het Europese Hof soms bewust onduidelijk om nationale overheden niet voor de voeten te lopen. De Werd noemt het voorbeeld van het recht van aanwezigheid van een advocaat bij een eerste politieverhoor. Dat is in Nederland niet geregeld omdat het Europese Hof zich er nooit over uitsprak. Laat Nederlandse rechters hierover zelf een uitspraak doen met een beroep op de Grondwet, betoogt De Werd.

Voor godsdienst-, gewetens- en meningsvrijheid zou de Grondwet, die deels al bestaat sinds de Unie van Utrecht in 1579, veel meer kunnen betekenen. Waarom moeten rechters zich richten op ‘wat elders in Europa gangbaar is’ en niet ‘putten uit een rijke nationale traditie’ die de Nederlandse Grondwet vertegenwoordigt?

(Bron: NRC Handelsblad)

4 Reacties op ‘Laat Nederlandse rechter wetgeving toetsen aan Grondwet’

  1. dit is ook een volstrekt gestoorde toestand.

    Wederrechtelijke verdragen (TTIP. CETA, etc) die zich TEGEN het volk keren, wetgevingen en regelingen die zich TEGEN het volk keren,een “democratie”die elke democratie n blokkeert en volksinspraak weigert(en vervolgens in hun logo heel roemrijk de D van democratie hanteren..)zij in het bijzonder volksweigerachtig met dédain en arrogantie van het eurofiel neoliberalisme

    Het is juist nodig dat de verdragen, wetten en regelingen aan de grondwet getoetst worden,,zelfs een plicht.

    Dan weten we tenminste wat er wel en niet discutabel is..wat er mis en wat de lacunes/omissies zijn in relatie tot een grondwet van 170 jaar oud.

    Het spel van negeren is niets anders dan ontkenning en wegsluipen van onrechtmatige smeerlapperij..iets dat vooral de eurofiel neoliberalen zal treffen omdat deze liever hun eigen moraal als grondwet zien..hun doelen heiligen alle middelen en alles wat afvalt is niets anders dan geaccepteerde/nodige collateral damage..Samenleven is concurreren en contractueel verplichten..Het Calvinistisch sadofascisme..en daar zit de EU neoliberaal vol van (Duitsland/Schauble, Rutte/Verhofstadt..zie affaire Griekenland..vernederen en er uit trappen..onmogelijke eisen stellen en ophangen..Vergelijk het eens met de opvang van wat we “vluchtelingen”nemen…de hypocrisie druipt er vanaf..de EU is niets anders dan Duitse Ordnung)

    Het mens-en maatschappijbeeld van de eurofiel neoliberalen staat haaks op de grondwet..een grondwet die natuurlijk meteen deugt als het hun belangen dient en anders niet..Pechthold zal huilend afgaan..
    Samsom heeft zijn partij al de nek afgedraaid

  2. Bizar,en,crimineel gedrag!En de kamer moeten ze ook maar ontbinden;kost klauwen met geld en er zitten alleen slopers die ons en ons land heel snel naar de knoppen willen jagen!

  3. Precies. De vvd wil zelf de wet maken em er zelf recht over spreken.de self fulfilling prophecy van de vvd.

  4. Wie o wie gaat Rutte en consorten hierover interviewen op TV????
    Ben benieuwd naar de uitleg namelijk.
    Een europese grondwet bestaat namelijk volgens de heren en dames niet, alleen een verdrag van lissabon.
    Rechtspraak zonder toetsing aan …geen enkele grondwet?
    IS dat conform de internationale verdragen nog wel rechtspraak?
    TTIP komt eraan..

Reageer (max. 100 woorden). Stevige taal mag, maar racistische en bedreigende reacties worden verwijderd.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.