Belastingdienst functioneerde perfect, tot de politiek besloot dat alles anders moest

Het is moeilijk voor te stellen maar ooit was de Belastingdienst de best functionerende Rijksdienst. Een tien jaar durende periode van voortdurende veranderingen, bezuinigingen, reorganisaties en taakverschuivingen in opdracht van de politiek, maakte daar echter een einde aan. In 2005 voerde de toenmalige staatssecretaris Wijn van Financiën het toeslagensysteem in. Huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvang, kindgebonden budget. Het ging meteen al mis, en er zou nog veel meer misgaan. Inmiddels kostte het een staatssecretaris zijn baan en mag de Tweede Kamer zich stevig achter de oren krabben.

Er waren in 2005 direct al automatiseringsproblemen bij de invoering van het toeslagensysteem. De Belastingdienst was namelijk niet in staat alle inkomens- en huurgegevens vooraf te controleren. De Tweede Kamer eiste echter dat de betalingen doorgingen, desnoods zonder controles vooraf.  Toen dit bekend werd, moeten fraudeurs-aller-landen een flesje bubbels hebben opengetrokken. This was to good to be true, but true. Ze sloegen in de daarop volgende jaren hun slag en de teveel betaalde toeslagen kon de Belastingdienst vaak niet meer terugvorderen.

Zelfs de politieke stormram De Jager kreeg het dossier maar niet onder controle. In Europa was hij de schrik, maar het toeslagensysteem kreeg hij er maar niet onder. In 2008 meldde hij de Tweede Kamer dat het misliep met de uitbetalingen van huur- en zorgtoeslagen. Omdat de CDA’er in het parlement beterschap beloofde, mocht hij blijven.

In 2010 volgde brokkenpiloot Weekers. Een episode die samengevat luidt: Bulgarenfraude, geen controle, daarna onbetaalde toeslagen door overmatige controle, exit Weekers. Het gezag van deze staatssecretaris was tot onder het nulpunt gedaald, en het was terecht dat hij de eer aan zichzelf hield. Maar de Tweede Kamer blijft zelf wel erg buiten schot en dat is onterecht.

De Kamer gedroeg zich de laatste jaren als een onmogelijke diva. Telkens veranderden Kamerleden hun eisen. Alles moest anders, liever gisteren dan vandaag. Krappe Kamermeerderheden dramden hun soms ondoordachte maar verstrekkende veranderingen door, en eisten instant resultaat. Met alle gevolgen van dien.

De huurtoeslag is een mooi voorbeeld van wat een wispelturige Kamer wilde, of niet. De huursubsidie functioneerde goed, maar er moest toch een nieuw systeem komen. Dat werd de huurtoeslag die door de fiscus voortaan zou worden uitbetaald. De toeslag moest, zo eiste de Kamer ook, op tijd worden uitbetaald, desnoods zonder fraudecontrole. Zo geschiedde.

Toen bleek dat zelfs de Bulgaren hadden ontdekt dat de Nederlandse fiscus blind geld rond strooide, schrok Den Haag wakker, de staatssecretaris én de Tweede Kamer. Die laatste schreeuwde moord en brand. Inmiddels is de bewindsman opgestapt. De Kamer vond namelijk te laat betaalde toeslagen, doordat de Belastingdienst toch maar is gaan controleren, ook onacceptabel.

VVD’er Eric Wiebes, de nieuwe staatssecretaris, haalt waarschijnlijk de bezem door de Belastingdienst. Goed zo, maar belangrijker is dat hij de labiele alles-moet-anders-aanhangers in de Tweede Kamer kan weerstaan.

(Bron: NRC Handelsblad)

Reageer (max. 100 woorden). Stevige taal mag, maar racistische en bedreigende reacties worden verwijderd.

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.